Rzecznik patentowy w Warszawie to specjalista z uprawnieniami zawodowymi, który przygotuje i poprowadzi zgłoszenie patentowe, zarejestruje znak towarowy lub wzór przemysłowy, a w razie sporu będzie reprezentował cię przed Urzędem Patentowym RP, sądem administracyjnym i sądem własności intelektualnej. Przed zleceniem sprawy sprawdź, czy figuruje na liście Polskiej Izby Rzeczników Patentowych, czy jego wykształcenie techniczne odpowiada twojej branży oraz czy ma uprawnienia przed Europejskim Urzędem Patentowym i EUIPO. Warszawa zajmuje w tym systemie szczególne miejsce: działa tu Urząd Patentowy RP, samorząd zawodowy rzeczników oraz sąd, do którego trafiają wszystkie polskie spory o patenty. Przy wyborze kancelarii znaczenie mają też sposób rozliczeń, doświadczenie w podobnych sprawach i zakres obsługi po dokonaniu zgłoszenia.
Kim jest rzecznik patentowy i jaki zakres spraw prowadzi?
Rzecznik patentowy wykonuje zawód zaufania publicznego, łączący wiedzę prawniczą i techniczną. Uprawnienia uzyskuje się po studiach wyższych, trzyletniej aplikacji rzecznikowskiej i egzaminie kwalifikacyjnym, a tytułem można posługiwać się dopiero po wpisie na listę rzeczników patentowych. Rzecznika obowiązuje tajemnica zawodowa i obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej.
Zakres jego pracy obejmuje całą własność przemysłową:
- wynalazki – ochrona patentowa do 20 lat od daty zgłoszenia,
- wzory użytkowe – prawo ochronne do 10 lat, dla prostszych rozwiązań o charakterze konstrukcyjnym,
- wzory przemysłowe – ochrona wyglądu produktu do 25 lat, w pięcioletnich okresach,
- znaki towarowe – prawo ochronne na 10 lat, odnawialne bez ograniczeń,
- oznaczenia geograficzne i topografie układów scalonych,
- zwalczanie nieuczciwej konkurencji w zakresie własności przemysłowej.
Od adwokata i radcy prawnego rzecznika odróżnia przede wszystkim przygotowanie techniczne. Wielu rzeczników ukończyło mechanikę, chemię, elektronikę, biotechnologię lub informatykę. Pozwala im to oceniać, czy rozwiązanie jest nowe i ma poziom wynalazczy, oraz przygotowywać zastrzeżenia patentowe, które wyznaczają granice ochrony. W sporze o naruszenie patentu rzecznik może występować jako pełnomocnik procesowy na równi z adwokatem i radcą prawnym.
Kiedy warto skorzystać z usług rzecznika patentowego w Warszawie?
Pomoc rzecznika jest szczególnie istotna tam, gdzie błędu popełnionego na początku nie da się później naprawić. Dotyczy to przede wszystkim zgłoszeń patentowych, ponieważ po ich złożeniu nie można rozszerzyć zakresu zastrzeżeń. Do rzecznika patentowego firmy zgłaszają się m.in. w następujących sytuacjach:
- Opracowanie nowego rozwiązania technicznego – urządzenia, procesu, składu chemicznego lub metody realizowanej komputerowo.
- Wprowadzenie marki na rynek – przed zamówieniem logo, druku opakowań i kampanii warto zbadać, czy nazwa nie koliduje z wcześniejszymi znakami.
- Pozyskiwanie inwestora – fundusze venture capital w ramach due diligence sprawdzają, czy spółka rzeczywiście posiada prawa do technologii i marki.
- Ekspansja zagraniczna – wybór między zgłoszeniem krajowym, europejskim, unijnym a międzynarodowym w trybie PCT lub systemie madryckim.
- Otrzymanie wezwania do zaprzestania naruszeń albo podejrzenie, że konkurent kopiuje twój produkt.
- Zakup, sprzedaż lub licencja technologii – rzecznik oceni rzeczywisty zakres i ważność praw, zanim za nie zapłacisz.
- Działalność podmiotu zagranicznego – firma bez siedziby w Unii Europejskiej lub Europejskim Obszarze Gospodarczym musi działać przed Urzędem Patentowym RP przez rzecznika patentowego.
W Warszawie dużą część takich spraw tworzą start-upy technologiczne, firmy z sektora fintech, e-commerce i farmacji oraz polskie oddziały międzynarodowych koncernów. Przy obsłudze tych ostatnich znaczenie ma codzienna współpraca z zagranicznymi kancelariami i znajomość procedur EPO oraz EUIPO.
Dlaczego Warszawa ma szczególne znaczenie w sprawach patentowych?
Postępowanie przed Urzędem Patentowym RP odbywa się głównie elektronicznie, dlatego zgłoszenie można złożyć z każdego miejsca w Polsce. Warszawa pozostaje jednak centrum systemu ochrony własności przemysłowej, ponieważ właśnie tutaj mają siedzibę najważniejsze instytucje związane z rejestracją praw i rozstrzyganiem sporów.
W stolicy działają:
- Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, który rozpatruje zgłoszenia, udziela patentów i praw ochronnych, a także prowadzi postępowania sporne, np. o unieważnienie patentu lub prawa ochronnego na znak towarowy.
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, do którego trafiają skargi na decyzje Urzędu Patentowego RP, niezależnie od tego, gdzie ma siedzibę zgłaszający.
- Sąd Okręgowy w Warszawie, który jako sąd własności intelektualnej ma wyłączną właściwość w sprawach o charakterze technicznym. Spory dotyczące wynalazków, wzorów użytkowych, topografii układów scalonych, odmian roślin i tajemnic przedsiębiorstwa o charakterze technicznym z całej Polski są rozpatrywane właśnie tutaj. Ten sam sąd jest też sądem unijnych znaków towarowych i wspólnotowych wzorów przemysłowych.
W przypadku prostego zgłoszenia znaku siedziba kancelarii ma mniejsze znaczenie. Przy sporze o naruszenie patentu przydatna może być natomiast znajomość praktyki orzeczniczej tych instytucji, sposobu prowadzenia dowodów, korzystania z opinii biegłych czy rozpatrywania wniosków o zabezpieczenie roszczeń.
Polska nie przystąpiła do systemu jednolitego patentu i Jednolitego Sądu Patentowego. Europejski patent z jednolitym skutkiem nie obejmuje terytorium Polski, dlatego ochronę w kraju trzeba uzyskać przez zgłoszenie krajowe albo walidację patentu europejskiego. Trzeba to uwzględnić już przy planowaniu strategii ochrony.
Jak wybrać rzecznika patentowego w Warszawie?
W Warszawie działa duża grupa rzeczników patentowych, od jednoosobowych kancelarii po zespoły obsługujące międzynarodowe koncerny. Sam szeroki wybór nie ułatwia jeszcze decyzji. Znacznie więcej mówią uprawnienia, specjalizacja techniczna i doświadczenie w konkretnym rodzaju spraw.
Weryfikacja uprawnień
Pierwszym krokiem jest sprawdzenie nazwiska na liście prowadzonej przez Polską Izbę Rzeczników Patentowych. Sama nazwa „kancelaria patentowa” lub „agencja znaków towarowych” nie jest chroniona i nie gwarantuje, że sprawę poprowadzi osoba z odpowiednimi uprawnieniami. Jeśli planujesz ochronę w Europie, sprawdź również, czy rzecznik jest wpisany na listę pełnomocników przed EPO po zdaniu egzaminu EQE i czy może reprezentować klientów przed EUIPO.
Specjalizacja techniczna
Przy zgłoszeniu patentowym rzecznik powinien dobrze rozumieć technologię, którą ma opisać. Zapytaj, kto będzie przygotowywał opis wynalazku i jakie ma wykształcenie. Rzecznik specjalizujący się w chemii nie będzie naturalnym wyborem przy algorytmie przetwarzania danych, podobnie jak informatyk przy zgłoszeniu z zakresu farmacji.
Doświadczenie w sporach
Doświadczenie w sprzeciwach, postępowaniach o unieważnienie i procesach o naruszenie ma znaczenie także na etapie przygotowywania zgłoszenia. Rzecznik, który później bronił takich praw albo je podważał, zna miejsca, w których zastrzeżenia bywają atakowane. W Warszawie ta specjalizacja może obejmować również reprezentację przed instytucjami rozstrzygającymi najważniejsze spory z zakresu własności przemysłowej.
Praktyczne pytania na pierwszym spotkaniu
- Ile podobnych spraw kancelaria prowadziła w ostatnim czasie i z jakim skutkiem?
- Kto konkretnie będzie prowadził sprawę i kto go zastąpi w razie nieobecności?
- Jak kancelaria monitoruje terminy urzędowe i opłaty okresowe?
- Czy przygotuje kosztorys obejmujący cały okres ochrony, a nie tylko zgłoszenie?
- Czy w razie potrzeby ma sprawdzonych partnerów w krajach, na których ci zależy?
Gwarancja uzyskania patentu powinna wzbudzić ostrożność. O udzieleniu ochrony decyduje ekspert urzędu po badaniu stanu techniki, więc rzecznik może oceniać szanse i ryzyko, lecz nie kontroluje wyniku postępowania. Czasem sensowniejsza od patentu okazuje się tajemnica przedsiębiorstwa, wzór użytkowy albo rezygnacja z ochrony.
Ile kosztuje rzecznik patentowy w Warszawie?
Całkowity koszt ochrony składa się z opłat urzędowych i honorarium rzecznika. Pierwsze wynikają z tabel publikowanych przez Urząd Patentowy RP, EUIPO, EPO i WIPO. Honorarium ustala kancelaria i tutaj pojawiają się największe różnice między ofertami.
Stawki w Warszawie są zwykle wyższe niż w mniejszych miastach, choć nie jest to regułą. Działają tu również niewielkie kancelarie oferujące konkurencyjne ceny. W rozliczeniach stosuje się przede wszystkim:
- ryczałt za etap – typowy przy znakach towarowych i wzorach przemysłowych, gdzie zakres pracy jest przewidywalny,
- stawkę godzinową – przy sporach, opiniach o naruszeniu, analizach czystości patentowej i negocjacjach licencji,
- model mieszany – przygotowanie zgłoszenia za stałą kwotę, a korespondencja z ekspertem rozliczana godzinowo,
- abonament – dla firm, które regularnie zgłaszają rozwiązania i potrzebują stałego nadzoru nad portfelem praw.
Na wysokość honorarium wpływają złożoność techniczna rozwiązania, liczba zastrzeżeń i rysunków, zakres badania stanu techniki oraz liczba państw objętych ochroną. Zgłoszenie patentowe kosztuje wielokrotnie więcej niż zgłoszenie znaku towarowego, ponieważ wymaga przygotowania opisu technicznego i zazwyczaj kilku rund korespondencji z urzędem.
Łatwo natomiast nie doszacować kosztu utrzymania ochrony. Opłaty okresowe za patent rosną w kolejnych latach, a przy ochronie w wielu państwach pojawiają się także koszty tłumaczeń i zagranicznych pełnomocników. Kosztorys dobrze więc rozbić na zgłoszenie, pierwsze lata procedury i pełny okres ochrony. Aktualne kwoty opłat urzędowych trzeba sprawdzać w tabelach właściwych urzędów, ponieważ mogą się zmieniać.
Jak przebiega współpraca z kancelarią patentową krok po kroku?
Przy zgłoszeniu wynalazku współpraca z rzecznikiem zwykle obejmuje sześć etapów:
- Konsultacja wstępna. Opisujesz problem techniczny i sposób jego rozwiązania. Rzecznik ocenia, czy rozwiązanie może podlegać ochronie i jaka forma będzie właściwa.
- Badanie stanu techniki. Kancelaria przeszukuje bazy patentowe i literaturę, aby sprawdzić nowość oraz poziom wynalazczy. Na tym etapie może się okazać, że lepszą drogą będzie np. wzór użytkowy zamiast patentu.
- Przygotowanie dokumentacji. Powstaje opis wynalazku, zastrzeżenia, skrót i rysunki. Projekt powinien zostać skonsultowany z inżynierami, którzy stworzyli rozwiązanie.
- Złożenie zgłoszenia. Data zgłoszenia ustala pierwszeństwo. Od niej biegnie 12-miesięczny termin na zgłoszenia zagraniczne z zachowaniem pierwszeństwa.
- Postępowanie przed urzędem. Urząd sporządza sprawozdanie o stanie techniki, a ekspert może wezwać do złożenia wyjaśnień lub zmiany zastrzeżeń. Rzecznik odpowiada w terminach, których przekroczenie grozi umorzeniem postępowania.
- Decyzja i nadzór. Po udzieleniu patentu kancelaria pilnuje opłat okresowych, a na życzenie klienta monitoruje rynek pod kątem naruszeń.
Procedura patentowa w Polsce trwa zwykle kilka lat. Rejestracja znaku towarowego bez sprzeciwu najczęściej zamyka się w kilku miesiącach; po publikacji zgłoszenia osoby trzecie mają 3 miesiące na wniesienie sprzeciwu. Przy planowaniu trzeba więc posługiwać się przedziałem czasowym, a nie zakładać jednej konkretnej daty zakończenia postępowania.
Jak przygotować się do pierwszego spotkania z rzecznikiem?
Dobre przygotowanie pozwala sprawniej przeprowadzić konsultację i może ograniczyć jej koszt. Przy zgłoszeniu wynalazku przygotuj:
- opis problemu, który rozwiązuje twój produkt, i wad dotychczasowych rozwiązań,
- rysunki, schematy, zdjęcia prototypu lub wyniki testów,
- listę osób zaangażowanych w powstanie rozwiązania wraz z podstawą ich współpracy (umowa o pracę, B2B, umowa z uczelnią),
- informację, czy rozwiązanie było już komukolwiek pokazywane lub publikowane,
- listę rynków, na których planujesz sprzedaż w najbliższych latach.
Przy znaku towarowym wystarczy nazwa lub logo, lista produktów i usług oraz informacja, od kiedy i gdzie oznaczenie jest używane.
Jakich błędów unikać przy ochronie własności przemysłowej?
Część najpoważniejszych problemów powstaje jeszcze przed złożeniem zgłoszenia. Dotyczą one zarówno samego ujawnienia rozwiązania, jak i praw do niego czy źle zaplanowanego zakresu ochrony.
- Publiczne ujawnienie rozwiązania przed zgłoszeniem. Prezentacja na konferencji, demo dla inwestora bez umowy o poufności, post w mediach społecznościowych czy publikacja naukowa niszczą nowość. W Warszawie, gdzie start-upy regularnie występują na wydarzeniach branżowych i spotkaniach z funduszami, jest to szczególnie istotne.
- Nieuregulowane prawa do wynalazku. Prawo do patentu na wynalazek pracowniczy co do zasady przysługuje pracodawcy, ale przy umowach B2B, zleceniach i projektach z uczelniami sytuacja zależy od treści umowy. Brak odpowiednich zapisów potrafi zablokować rundę inwestycyjną.
- Zgłoszenie znaku bez badania zdolności rejestrowej. Opisowa nazwa albo kolizja z wcześniejszym znakiem kończy się odmową lub sprzeciwem, a opłata urzędowa przepada.
- Zbyt wąskie zastrzeżenia. Opis obejmujący jeden konkretny wariant pozwala konkurencji zmienić szczegół i legalnie wykorzystać pomysł.
- Przegapienie terminu pierwszeństwa. Po upływie 12 miesięcy dla wynalazków i 6 miesięcy dla znaków i wzorów przemysłowych własne wcześniejsze zgłoszenie może stać się przeszkodą dla ochrony za granicą.
- Pominięcie analizy czystości patentowej. Własny patent nie chroni przed zarzutem naruszenia cudzych praw. Analiza freedom to operate przed wejściem na rynek kosztuje ułamek tego, co wycofanie produktu.
- Wygaśnięcie prawa przez przeoczenie opłaty. Brak opłaty okresowej powoduje wygaśnięcie ochrony, a jej przywrócenie jest możliwe tylko w ograniczonych przypadkach.
Firma posiadająca kilka praw może raz w roku przejrzeć cały portfel wspólnie z rzecznikiem i zdecydować, które prawa nadal chronią istotne obszary działalności, a które można świadomie wygasić.
Czy przy znaku towarowym potrzebny jest rzecznik patentowy?
Znak towarowy można formalnie zgłosić samodzielnie przez elektroniczny system Urzędu Patentowego RP lub EUIPO. Rzecznik może wcześniej zbadać podobne oznaczenia w istotnych rejestrach, ocenić ryzyko sprzeciwu, dobrać klasy według klasyfikacji nicejskiej i sformułować wykaz towarów i usług, którego po zgłoszeniu nie można rozszerzyć.
Samodzielne zgłoszenie ma sens przy oryginalnej, fantazyjnej nazwie, wąskim zakresie działalności i działaniu wyłącznie na rynku polskim. W innych przypadkach trzeba uwzględnić ryzyko odmowy albo sporu z właścicielem wcześniejszego znaku. Przy wynalazkach znaczenie profesjonalnego przygotowania dokumentacji jest jeszcze większe: opis patentowy jest dokumentem prawnym sporządzanym językiem technicznym według określonych reguł, a jego treść wyznacza zakres późniejszej ochrony. Przy wyborze rzecznika patentowego w Warszawie liczą się więc przede wszystkim znajomość danej technologii, doświadczenie w odpowiednim rodzaju postępowań oraz umiejętność oceny, czy wybrana forma ochrony ma w konkretnej sytuacji uzasadnienie.
rzecznik patentowy Włodzimierz Jerzy Gałązkiewicz
polski i europejski rzecznik patentowy (nr 3113)
Polski i europejski rzecznik patentowy, wpisany na listę UPRP w 2002 r. pod nr 3113, z ponad 20-letnią praktyką. Założyciel kancelarii THINKPAT; reprezentuje klientów przed UPRP, EPO, EUIPO i UPC, wykonawca usługi IP Scan z listy Urzędu Patentowego RP.
- Strona www / portfolio
- Profil autora THINKPAT
- Polska Izba Rzeczników Patentowych – wykaz kancelarii (poz. 41, nr ewid. 3113)
- Lista wykonawców usługi IP Scan – Urząd Patentowy RP (poz. 40)
- THINKPAT – profil firmowy na LinkedIn
- THINKPAT – wersja angielska serwisu
- E-mail: thinkpat@thinkpat.pl
- Telefon: +48 22 350 47 25
Przy patencie ważniejsza od samej lokalizacji kancelarii wydaje mi się specjalizacja techniczna rzecznika. Ktoś może mieć duże doświadczenie zawodowe, ale jeśli nie rozumie konkretnej technologii, przygotowanie dobrych zastrzeżeń będzie trudniejsze.
Najpierw sprawdziłabym, kto faktycznie będzie prowadził sprawę, a nie tylko nazwę kancelarii.
Trochę brakuje mi większego rozróżnienia między ochroną znaku towarowego a patentem. Przy znaku wiele spraw jest stosunkowo przewidywalnych, natomiast przy wynalazku dochodzi badanie stanu techniki, konstrukcja zastrzeżeń i dużo większe ryzyko, że źle przygotowanego zgłoszenia nie da się później naprawić.
Dobrze, że pojawia się kwestia kosztów nie tylko samego zgłoszenia. Przy ochronie zagranicznej opłaty, tłumaczenia i utrzymanie prawa przez kolejne lata mogą mieć większe znaczenie niż początkowe honorarium rzecznika.
Nie jestem pewien, czy przy prostym znaku towarowym wybierałbym rzecznika tylko dlatego, że działa w Warszawie. Skoro postępowania są w dużej części elektroniczne, większe znaczenie miałoby dla mnie doświadczenie w podobnych rejestracjach i sposób rozliczenia.
Za szczególnie ważne uważam sprawdzenie nazwy przed rozpoczęciem większej kampanii albo produkcją opakowań. Sam fakt, że domena jest wolna albo nikt nie używa identycznej nazwy w Google, nie oznacza jeszcze, że nie istnieje wcześniejszy znak mogący prowadzić do sporu. Przy poważniejszej inwestycji w markę takie badanie zrobiłabym przed wydaniem pieniędzy na identyfikację i reklamę.